علائم بارداری خارج از رحم با بیبی چک؛ آیا تست خانگی آن را نشان می دهد؟

بارداری خارج از رحم چیست و چرا خطرناک است؟

بارداری خارج از رحم (Ectopic Pregnancy) زمانی اتفاق می افتد که تخمک بارور شده به جای دیواره داخلی رحم، در جای دیگری لانه گزینی کند. در بیش از نود درصد موارد، این لانه گزینی در لوله های فالوپ (لوله هایی که تخمدان ها را به رحم متصل می کنند) رخ می دهد. به همین دلیل به آن حاملگی لوله ای نیز می گویند. در موارد نادرتر، ممکن است تخمک در تخمدان، دهانه رحم یا حتی حفره شکمی لانه گزینی کند.

رحم زن ساختاری عضلانی و انعطاف پذیر دارد که می تواند با رشد جنین بزرگ شود. اما لوله های فالوپ یا سایر نقاط بدن این قابلیت ارتجاعی را ندارند. با رشد جنین در این نواحی، خطر پارگی لوله، خونریزی داخلی شدید و به خطر افتادن جان مادر به شدت افزایش می یابد. به همین دلیل، حاملگی خارج از رحم یک وضعیت اورژانسی پزشکی محسوب می شود و ادامه آن به هیچ وجه امکان پذیر نیست.

آیا بیبی چک بارداری خارج از رحم را نشان می دهد؟

بسیاری از زنان پس از دیدن علائم اولیه بارداری یا تاخیر در پریود، از بیبی چک استفاده می کنند. سوال اصلی این است که آیا این تست های خانگی می توانند تفاوت بین یک بارداری طبیعی و خارج از رحم را تشخیص دهند؟ پاسخ کوتاه خیر است.

بیبی چک ها برای شناسایی هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) در ادرار طراحی شده اند. این هورمون بلافاصله پس از لانه گزینی تخمک بارور شده ترشح می شود، چه این لانه گزینی در رحم باشد و چه در خارج از آن. بنابراین، اگر شما حاملگی خارج از رحم داشته باشید، بیبی چک وجود هورمون را حس کرده و نتیجه را مثبت نشان می دهد.

چرا گاهی بیبی چک در بارداری خارج از رحم منفی یا کمرنگ می شود؟

در برخی موارد از حاملگی خارج رحمی، سطح هورمون hCG در خون و ادرار بسیار کندتر از یک بارداری طبیعی داخل رحمی افزایش می یابد. این موضوع می تواند باعث شود:

• بیبی چک یک خط بسیار کمرنگ نشان دهد (مثبت ضعیف).
• اگر تست را خیلی زود انجام دهید، ممکن است به دلیل پایین بودن سطح هورمون، نتیجه منفی کاذب بگیرید.
• در موارد نادری که بافت بارداری از بین رفته باشد، سطح هورمون افت کرده و تست منفی می شود، اما خطر خونریزی داخلی همچنان باقی است.

اولین علائم بارداری خارج از رحم که باید جدی بگیرید

علائم حاملگی خارج از رحم در هفته های اول (معمولا بین هفته چهارم تا دوازدهم بارداری) ظاهر می شوند. در ابتدا ممکن است این علائم دقیقا شبیه به علائم یک بارداری طبیعی باشند، اما به مرور نشانه های هشدار دهنده خود را نشان می دهند.

علائم اولیه و شایع

علائم پارگی لوله و اورژانس پزشکی

اگر حاملگی خارج از رحم تشخیص داده نشود و لوله فالوپ پاره شود، خونریزی داخلی شدیدی رخ می دهد که جان مادر را تهدید می کند. در صورت تجربه هر یک از علائم زیر، فورا با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک ترین بیمارستان مراجعه کنید:

• درد شدید و ناگهانی شکم: دردی که با مسکن های معمولی آرام نمی شود و ممکن است با خم شدن یا حرکت بدتر شود.
• درد نوک شانه: این یک علامت بسیار مهم و تخصصی است. خونریزی داخلی باعث تحریک دیافراگم و عصب فرنیک می شود که درد آن در نوک شانه (جایی که شانه به گردن متصل می شود) حس می شود. این درد با حرکت دادن شانه بدتر نمی شود.
• احساس فشار در مقعد: درد یا احساس فشار شدید هنگام اجابت مزاج یا ادرار کردن.
• سرگیجه شدید و غش کردن: نشانه افت شدید فشار خون به دلیل خونریزی داخلی و شوک هموراژیک است. رنگ پریدگی و تپش قلب نیز از علائم همراه آن هستند.

تفاوت علائم بارداری طبیعی و حاملگی خارج رحمی

تشخیص تفاوت بین یک بارداری طبیعی و خارج از رحم در روزهای اول بسیار دشوار است، زیرا هر دو با علائمی مانند قطع پریود، تهوع، حساسیت سینه ها و خستگی همراه هستند. با این حال، تفاوت های کلیدی وجود دارد که باید به آن ها دقت کنید:

• الگوی خونریزی: در بارداری طبیعی ممکن است لکه بینی بسیار خفیف لانه گزینی رخ دهد که زود قطع می شود. اما در بارداری خارج از رحم، خونریزی یا لکه بینی قهوه ای تیره و آبکی ممکن است روزها ادامه داشته باشد و با درد همراه شود.
• نوع درد: دردهای خفیف و گرفتگی های شبیه به پریود در اوایل بارداری طبیعی شایع است. اما درد ناشی از حاملگی خارج رحمی معمولا تیزتر، متمرکز در یک سمت شکم یا لگن است و با گذشت زمان شدیدتر می شود.
• علائم گوارشی و ادراری: درد هنگام دفع ادرار یا اجابت مزاج که بدون سابقه عفونت ادراری یا گوارشی رخ دهد، یک نشانه قوی از تحریک لگن به دلیل خونریزی داخلی یا وجود توده در لوله های فالوپ است.

عوارض خطرناک در صورت عدم درمان به موقع

حاملگی خارج از رحم هرگز به یک بارداری سالم تبدیل نمی شود و جنین قادر به ادامه حیات نیست. اگر این وضعیت نادیده گرفته شود، با رشد بافت جنینی، دیواره نازک لوله های فالوپ کشیده شده و در نهایت پاره می شود. پارگی لوله فالوپ منجر به خونریزی داخلی شدید در حفره شکم می شود که به آن شوک هموراژیک می گویند. این وضعیت باعث افت ناگهانی فشار خون، نرسیدن اکسیژن به مغز و اندام های حیاتی، و در صورت عدم مداخله فوری جراحی، منجر به مرگ مادر خواهد شد. به همین دلیل است که پزشکان تاکید می کنند هرگونه درد شکمی پس از مثبت شدن تست بارداری باید یک اورژانس پزشکی در نظر گرفته شود.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر بارداری خارج از رحم هستند؟

هر زنی که در سنین باروری است و فعالیت جنسی دارد، ممکن است دچار حاملگی خارج رحمی شود. با این حال، برخی عوامل خطر شانس بروز این عارضه را به شکل قابل توجهی افزایش می دهند:

• سابقه بارداری خارج از رحم قبلی: اگر یک بار این اتفاق برای شما افتاده باشد، خطر تکرار آن در بارداری های بعدی بیشتر می شود.
• بیماری التهابی لگن (PID): عفونت های مقاربتی درمان نشده مانند کلامیدیا یا سوزاک می توانند باعث ایجاد بافت اسکار و انسداد در لوله های فالوپ شوند.
• جراحی های پیشین لوله های فالوپ یا لگن: عمل هایی مانند باز کردن لوله ها یا جراحی های کیست تخمدان و فیبروم می توانند چسبندگی ایجاد کنند.
• آندومتریوز: این بیماری باعث رشد بافت رحم در خارج از آن می شود و می تواند مسیر لوله های فالوپ را مسدود یا تنگ کند.
• سیگار کشیدن: تحقیقات نشان می دهد سیگار کشیدن پیش از بارداری بر حرکت مژک های لوله فالوپ تاثیر گذاشته و انتقال تخمک به رحم را مختل می کند.
• سن بالای سی و پنج سال: با افزایش سن، کیفیت و عملکرد سیستم تولید مثل تغییر کرده و ریسک لانه گزینی نابجا بالا می رود.
• بارداری با وجود آی یو دی (IUD): آی یو دی به شدت از بارداری جلوگیری می کند، اما در موارد بسیار نادری که زن با وجود آی یو دی باردار شود، احتمال خارج رحمی بودن آن بسیار بالاست.
• استفاده از روش های کمک باروری: درمان هایی مانند آی وی اف (IVF) یا مصرف داروهای تحریک تخمک گذاری، ریسک را کمی افزایش می دهند.

پزشک چگونه بارداری خارج از رحم را تشخیص می دهد؟

از آنجا که بیبی چک و حتی معاینه فیزیکی اولیه نمی توانند محل دقیق بارداری را نشان دهند، پزشک زنان از ترکیبی از روش های آزمایشگاهی و تصویربرداری استفاده می کند:

آزمایش خون کمی بتا (Quantitative hCG)

در یک بارداری طبیعی داخل رحمی، سطح هورمون hCG در خون هر چهل و هشت ساعت تقریبا دو برابر می شود. در حاملگی خارج از رحم، این افزایش بسیار کندتر است یا سطح هورمون ثابت می ماند. پزشک ممکن است از شما بخواهد در دو روز متوالی آزمایش خون بدهید تا روند تغییرات هورمون بررسی شود.

سونوگرافی ترانس واژینال

دقیق ترین روش برای مشاهده محل لانه گزینی، سونوگرافی واژینال است. این سونوگرافی معمولا در هفته پنجم یا ششم بارداری (حدود دو تا سه هفته بعد از تاخیر پریود) می تواند ساک حاملگی را در داخل رحم نشان دهد. اگر سطح هورمون بتا در خون به حد مشخصی رسیده باشد اما ساک حاملگی در رحم دیده نشود، پزشک به شدت به بارداری خارج از رحم مشکوک می شود. گاهی اوقات خود توده حاملگی یا مایع آزاد ناشی از خونریزی در حفره لگن یا لوله های فالوپ در سونوگرافی قابل مشاهده است.

درمان های پزشکی حاملگی خارج رحمی

درمان این عارضه به عواملی مانند سن بارداری، اندازه توده، میزان هورمون بتا، پارگی یا عدم پارگی لوله و وضعیت عمومی مادر بستگی دارد. هدف اصلی درمان، حفظ جان مادر و در صورت امکان، حفظ توانایی باروری در آینده است.

آیا بعد از بارداری خارج از رحم می توانم دوباره باردار شوم؟

از دست دادن یک بارداری و مواجهه با این عارضه از نظر روحی و جسمی بسیار دشوار است. اما خبر خوب این است که اکثر زنانی که یک بار حاملگی خارج از رحم را تجربه می کنند، در آینده بارداری های طبیعی و موفقی خواهند داشت.

حتی اگر یکی از لوله های فالوپ شما در جریان جراحی برداشته شود، لوله دیگر و تخمدان های شما همچنان به کار خود ادامه می دهند و امکان باروری وجود دارد. پزشکان معمولا توصیه می کنند پس از درمان (به ویژه اگر از داروی متوترکسات استفاده کرده باشید)، حداقل سه ماه صبر کنید تا دارو کاملا از بدن خارج شده و ذخیره فولیک اسید بدن بازیابی شود. پیش از اقدام برای بارداری مجدد، حتما با پزشک متخصص زنان مشورت کنید تا سونوگرافی و بررسی های لازم برای اطمینان از سلامت لوله باقی مانده انجام شود.

پرسش های متداول درباره علائم بارداری خارج از رحم با بیبی چک