سرماخوردگی ویروسی به طور مستقیم جزو علائم اولیه بارداری محسوب نمی شود اما تغییرات هورمونی در دوران بارداری می تواند باعث ایجاد وضعیتی به نام رینیت بارداری شود که علائمی دقیقاً شبیه به سرماخوردگی مانند گرفتگی و آبریزش بینی دارد. علاوه بر این سیستم ایمنی بدن در دوران بارداری کمی تضعیف می شود تا جنین توسط بدن پس زده نشود و همین موضوع احتمال ابتلای واقعی به ویروس های سرماخوردگی را افزایش می دهد. بنابراین تجربه علائم شبیه به سرماخوردگی در اوایل بارداری شایع است اما به تنهایی نشانه قطعی بارداری نیست و باید با تست بارداری یا مراجعه به پزشک تایید شود.
آیا سرماخوردگی واقعاً از علائم اولیه بارداری است؟
بسیاری از زنان در هفته های اول بارداری احساس می کنند که دچار سرماخوردگی شده اند. باید بدانید که خود ویروس سرماخوردگی نشانه ای از بارداری نیست. با این حال دو دلیل اصلی وجود دارد که چرا احساس سرماخوردگی در اوایل بارداری شایع است. اولی رینیت بارداری است که به دلیل افزایش سطح استروژن و افزایش حجم خون در بدن رخ می دهد و باعث تورم مخاط بینی و آبریزش می شود. دلیلی دوم تضعیف طبیعی سیستم ایمنی بدن است که برای محافظت از جنین اتفاق می افتد و شما را در برابر ویروس های محیطی آسیب پذیرتر می کند.
تفاوت سرماخوردگی معمولی با رینیت بارداری و آنفولانزا
تشخیص دقیق نوع مشکل به شما کمک می کند تا درمان مناسب را انتخاب کنید و از نگرانی های بی مورد جلوگیری نمایید.
| ویژگی | سرماخوردگی ویروسی | رینیت بارداری | آنفولانزا |
|---|---|---|---|
| علت | ویروس های تنفسی | تغییرات هورمونی و افزایش خون | ویروس آنفولانزا |
| تب | خفیف یا بدون تب | بدون تب | تب بالا و ناگهانی |
| آبریزش بینی | دارد | دارد (غالباً بدون عفونت) | ممکن است داشته باشد |
| بدن درد | خفیف | ندارد | شدید و ناگهانی |
| مدت زمان | ۷ تا ۱۰ روز | تا پایان بارداری ادامه دارد | ۱ تا ۲ هفته |
چرا سیستم ایمنی در بارداری ضعیف می شود؟
در دوران بارداری سیستم ایمنی بدن به طور طبیعی تغییر می کند تا جنین که نیمی از ژنتیک آن متعلق به پدر است را به عنوان یک عامل بیگانه شناسایی و پس نزند. این پدیده که به عنوان تحمل ایمنی شناخته می شود برای جلوگیری از پس زدن جنین توسط بدن مادر ضروری است. با این حال این کاهش موقت در پاسخ ایمنی باعث می شود که مبارزه با ویروس های رایج تنفسی مانند رینوویروس ها و آدنوویروس ها کمی طولانی تر یا شدیدتر از حالت عادی به نظر برسد. علاوه بر این تغییرات هورمونی مانند افزایش پروژسترون می تواند باعث شل شدن عضلات صاف از جمله عضلات مجاری تنفسی شود که این موضوع خود به احساس گرفتگی بینی کمک می کند. همچنین خستگی مفرط و استرس های اولیه بارداری می تواند این وضعیت را تشدید کند و احتمال ابتلا به عفونت های ویروسی ساده را افزایش دهد.
علائم شایع سرماخوردگی در دوران بارداری
علائم سرماخوردگی در زنان باردار تفاوت چندانی با افراد عادی ندارد و معمولاً شامل موارد زیر است:
- گرفتگی و آبریزش بینی
- عطسه های مکرر
- سرفه های خشک یا خلط دار خفیف
- گلو درد و خارش گلو
- تب خفیف (زیر ۳۸ درجه سانتی گراد)
- احساس خستگی و بی حالی عمومی
- سردرد خفیف
درمان های خانگی و بی خطر سرماخوردگی در بارداری
خوشبختانه سرماخوردگی معمولی در بارداری اغلب خفیف است و به جنین آسیبی نمی رساند زیرا ویروس سرماخوردگی از جفت عبور نمی کند. برای تسکین علائم می توانید از روش های زیر استفاده کنید:
- مصرف مایعات فراوان: نوشیدن آب گرم سوپ مرغ و چای کمرنگ به رقیق شدن ترشحات و هیدراته ماندن بدن کمک می کند.
- سوپ مرغ و سبزیجات: سوپ مرغ نه تنها مایعات مورد نیاز بدن را تامین می کند بلکه حاوی مواد مغذی مانند پروتئین و سبزیجات است که به ترمیم بافت های بدن کمک می کند. گرمای سوپ نیز به باز شدن مجاری تنفسی کمک شایانی می نماید.
- غرغره آب نمک: حل کردن نصف قاشق چای خوری نمک در یک لیوان آب گرم و غرغره کردن آن چند بار در روز گلو درد را تسکین می دهد.
- استفاده از بخور سرد: مرطوب نگه داشتن هوای اتاق به کاهش گرفتگی بینی و سرفه کمک می کند.
- عسل و لیمو ترش: ترکیب آب ولرم عسل طبیعی و چند قطره لیمو ترش تازه یک تسکین دهنده قوی برای گلو درد و سرفه است.
- شست و شوی بینی با سرم نمکی: استفاده از اسپری های سالین یا سرم شست و شو راهی کاملاً بی خطر برای باز کردن مجاری بینی است.
- بالا نگه داشتن سر هنگام خواب: استفاده از یک بالش اضافه در هنگام خواب می تواند به کاهش تورم مخاط بینی و تنفس راحت تر در شب کمک کند و از تجمع ترشحات در پشت حلق جلوگیری نماید.
- استراحت کافی: خواب بیشتر به بدن شما فرصت می دهد تا انرژی خود را صرف مبارزه با ویروس کند.
داروهای مجاز و غیرمجاز برای سرماخوردگی در بارداری
مصرف خودسرانه دارو در دوران بارداری می تواند خطرات جدی برای رشد جنین داشته باشد. همیشه قبل از مصرف هر گونه دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
هشدار مهم: از مصرف خودسرانه هرگونه داروی گیاهی یا شیمیایی بدون تایید پزشک متخصص زنان و زایمان اکیداً خودداری کنید. برخی گیاهان دارویی می توانند باعث انقباضات رحمی شوند.
- داروهای مجاز: استامینوفن ساده معمولاً برای کاهش تب و درد خفیف در تمام دوران بارداری بی خطر در نظر گرفته می شود.
- داروهای غیرمجاز یا پرخطر: داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن ناپروکسن و ژلوفن به ویژه در سه ماهه اول و سوم بارداری ممنوع هستند. مصرف این داروها در سه ماهه سوم می تواند باعث کاهش مایع آمنیوتیک و بسته شدن زودرس مجرای شریانی در قلب جنین شود که یک وضعیت خطرناک است.
- داروهای ضد احتقان: قرص ها و اسپری های ضد احتقان مانند سودوافدرین باید با احتیاط فراوان و فقط با تجویز پزشک مصرف شوند زیرا ممکن است بر جریان خون جفت تأثیر بگذارند.
- آنتی بیوتیک ها: سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است و آنتی بیوتیک ها هیچ تاثیری بر روی ویروس ها ندارند. آنتی بیوتیک فقط در صورتی تجویز می شود که پزشک تشخیص عفونت باکتریایی ثانویه مانند سینوزیت یا گلودرد استرپتوکوکی را بدهد.
- شربت های سرماخوردگی ترکیبی: از مصرف شربت های سرماخوردگی بزرگسالان که حاوی چندین ماده فعال هستند بدون مشورت پزشک خودداری کنید.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه سرماخوردگی معمولی خطرناک نیست اما برخی علائم هشدار دهنده نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند:
- تب بالای ۳۸ درجه سانتی گراد که با استامینوفن پایین نمی آید.
- تنگی نفس درد قفسه سینه یا مشکل در تنفس.
- علائمی که بیش از ۱۰ تا ۱۴ روز ادامه پیدا کنند و بهبود نیابند.
- سرفه های شدید همراه با خلط سبز یا زرد تیره که نشانه عفونت باکتریایی ثانویه است.
- کاهش حرکت جنین (در سه ماهه دوم و سوم).
- سرگیجه شدید یا استفراغ مکرر که مانع از نگهداری مایعات در بدن شود.
راهکارهای پیشگیری از سرماخوردگی در دوران بارداری
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است به ویژه زمانی که پای سلامت جنین در میان باشد.
- شستن مکرر دست ها: شستن دست ها با آب و صابون به مدت حداقل ۲۰ ثانیه موثرترین راه برای جلوگیری از انتقال ویروس است.
- دوری از افراد بیمار: از تماس نزدیک با افرادی که علائم سرماخوردگی یا آنفولانزا دارند اجتناب کنید.
- تغذیه مناسب: مصرف غذاهای غنی از روی (زینک) مانند حبوبات و آجیل ها و همچنین غذاهای حاوی ویتامین ث مانند پرتقال فلفل دلمه ای و کیوی می تواند عملکرد سیستم ایمنی را بهبود بخشد.
- مدیریت استرس: استرس مزمن سطح کورتیزول را در بدن بالا می برد که این هورمون می تواند سرکوب کننده سیستم ایمنی باشد. تمرینات تنفسی یوگای مخصوص بارداری و پیاده روی آرام می تواند به کاهش استرس و تقویت ایمنی کمک کند.
- خواب منظم: کم خوابی سیستم ایمنی را ضعیف می کند بنابراین سعی کنید شب ها ۷ تا ۹ ساعت خواب با کیفیت داشته باشید.
پرسش های متداول
آیا سرماخوردگی در بارداری به جنین آسیب می رساند؟
خیر ویروس سرماخوردگی معمولی از جفت عبور نمی کند و به جنین آسیب نمی رساند. اما تب بالا در سه ماهه اول می تواند خطرناک باشد بنابراین کنترل تب با مشورت پزشک ضروری است.
آیا می توانم واکسن آنفولانزا در دوران بارداری دریافت کنم؟
بله دریافت واکسن آنفولانزای غیرفعال در هر مرحله از بارداری نه تنها بی خطر است بلکه توسط پزشکان به شدت توصیه می شود زیرا از مادر و نوزاد در برابر عوارض شدید آنفولانزا محافظت می کند.
آیا آبریزش بینی در اوایل بارداری نشانه قطعی بارداری است؟
خیر آبریزش بینی می تواند ناشی از رینیت بارداری آلرژی یا سرماخوردگی معمولی باشد و به تنهایی نشانه قطعی بارداری محسوب نمی شود. برای اطمینان باید از بیبی چک یا آزمایش خون استفاده کنید.
مطالب مرتبط: آیا گرگرفتگی از علائم بارداری است، نی نی بان علائم بارداری، علائم ظاهری بدن در بارداری، علائم تیروئید پرکار در بارداری.