ریپ زدن ماشین در دنده 2 عمدتا به دلیل ضعف در سیستم جرقه زنی (خرابی شمع، وایر یا کویل) یا اختلال در سیستم سوخت رسانی (کثیفی انژکتور، خرابی پمپ بنزین و گرفتگی فیلتر) رخ می دهد. از آنجا که دنده 2 فشار و بار زیادی را در دور موتور پایین به موتور وارد می کند، کوچکترین نقص در ترکیب سوخت و هوا یا جرقه باعث احتراق ناقص، لرزش موتور و افت شتاب می شود. برای رفع این مشکل، بررسی و تعویض شمع ها و وایرها اولین و کم هزینه ترین قدم است.
حتما برای شما هم پیش آمده که در حال رانندگی، وقتی می خواهید از دنده 1 به دنده 2 بروید یا در سربالایی ها با دنده 2 حرکت کنید، ماشین شروع به لرزش کند، شتاب نگیرد و اصطلاحا ریپ بزند. این حالت که در میان رانندگان به عنوان سکسکه کردن یا پت پت کردن موتور هم شناخته می شود، نه تنها حس ناامنی ایجاد می کند، بلکه در صورت نادیده گرفتن می تواند آسیب های جدی به موتور و کاتالیزور خودرو وارد کند. اما چرا این اتفاق دقیقا در دنده 2 و دور موتور پایین رخ می دهد و چگونه می توان آن را برطرف کرد؟
چرا ماشین در دنده 2 بیشتر ریپ می زند؟
برای درک علت ریپ زدن ماشین در دنده 2 باید کمی با اصول مکانیک خودرو آشنا شویم. دنده 2 یک دنده سنگین محسوب می شود. وقتی شما با سرعت پایین و در دنده سنگین حرکت می کنید یا اقدام به شتاب گیری می کنید، موتور خودرو تحت فشار بسیار زیادی قرار می گیرد (حالتی که مکانیک ها به آن بار بالا و دور موتور پایین می گویند). در این شرایط، سیلندرها به حداکثر گشتاور نیاز دارند و اگر کوچکترین اختلالی در رسیدن سوخت کافی، هوای مناسب یا جرقه قوی وجود داشته باشد، احتراق به صورت کامل انجام نمی شود.
این احتراق ناقص یا به تاخیر افتاده، به صورت لرزش شدید، افت توان و ریپ زدن خود را نشان می دهد. در دنده های بالاتر مثل دنده 4 یا 5، به دلیل نسبت های مختلف گیربکس و سرعت بیشتر خودرو، فشار کمتری روی موتور در لحظه است و ممکن است ایراد تا حدی پنهان بماند. اما در دنده 2، موتور هیچ راه فراری ندارد و هر ضعفی را بلافاصله با لرزش نشان می دهد.
علت های اصلی ریپ زدن ماشین در دنده 2
در ادامه به بررسی تخصصی و موشکافانه تمام عواملی که باعث این مشکل می شوند می پردازیم. این دلایل را می توان به سه دسته اصلی سیستم جرقه زنی، سیستم سوخت رسانی و سیستم هوارسانی و سنسورها تقسیم کرد.
1. خرابی سیستم جرقه زنی (شایع ترین دلیل)
سیستم جرقه زنی قلب تپنده احتراق در موتورهای بنزینی است. اگر جرقه ضعیف باشد یا اصلا زده نشود، سوخت موجود در سیلندر نمی سوزد و موتور یک ضربه را از دست می دهد.
- شمع موتور: شمع ها عمر مفیدی دارند (معمولا بین 30 تا 50 هزار کیلومتر برای شمع های معمولی و تا 100 هزار کیلومتر برای شمع های سوزنی). سوختن پلاتین شمع، تنظیم نبودن فیلر شمع یا دوده زدن آن باعث می شود جرقه در دور موتور پایین و زیر بار ضعیف عمل کند.
- وایر شمع: وایرها وظیفه انتقال برق ولتاژ بالا از کویل به شمع را دارند. اگر روکش وایر خشک شده باشد، برق دزدی پیدا کرده باشد یا مقاومت داخلی آن بالا رفته باشد، برق کافی به شمع نمی رسد. این مشکل در رطوبت هوا یا هوای بارانی بیشتر خود را نشان می دهد.
- کویل احتراق: کویل ولتاژ 12 ولت باتری را به هزاران ولت برای ایجاد جرقه تبدیل می کند. نیم سوز شدن یا ضعیف شدن کویل باعث می شود در دورهای پایین که زمان کافی برای شارژ کویل وجود ندارد، جرقه ضعیف باشد و ماشین ریپ بزند.
2. مشکلات سیستم سوخت رسانی
موتور برای احتراق کامل به ترکیب دقیقی از هوا و بنزین نیاز دارد. اگر بنزین به اندازه کافی به سیلندر نرسد، ترکیب سوخت رقیق شده و احتراق ناقص رخ می دهد.
- فیلتر بنزین: بسیاری از رانندگان تعویض به موقع فیلتر بنزین را فراموش می کنند. گرفتگی فیلتر باعث افت فشار بنزین در ریل سوخت می شود. در دنده 2 که موتور تشنه سوخت است، این افت فشار باعث ریپ زدن می شود.
- پمپ بنزین: ضعیف شدن مغزی پمپ بنزین یا خرابی رگلاتور فشار سوخت باعث می شود بنزین با فشار استاندارد به انژکتورها نرسد.
- انژکتورها: کثیفی سوزن انژکتورها به دلیل استفاده از بنزین بی کیفیت یا عدم استفاده از مکمل های سوخت استاندارد، باعث می شود پاشش سوخت به درستی انجام نشود و الگوی پاشش مختل گردد.
3. اختلال در سیستم هوارسانی و مکش
- نشتی هوا از منیفولد: اگر واشرهای منیفولد هوا خراب شده باشند یا شلنگ های هواکش پارگی داشته باشند، هوای اضافی و اندازه گیری نشده وارد موتور می شود. این هوای اضافه نسبت سوخت و هوا را به هم می ریزد و کامپیوتر خودرو نمی تواند آن را جبران کند.
- کثیفی دریچه گاز و استپر موتور: تجمع کربن و دوده در دریچه گاز باعث می شود هوای کافی در حالت درجا و دور پایین وارد موتور نشود. استپر موتور نیز که وظیفه تنظیم هوای ورودی را دارد، در صورت کثیفی باعث نوسان دور موتور و ریپ زدن می شود.
- فیلتر هوای کثیف: گرفتگی شدید فیلتر هوا خفگی موتور را به همراه دارد و در سربالایی ها و دنده های سنگین ماشین به شدت کم می آورد.
4. خرابی سنسورهای مدیریتی موتور
خودروهای امروزی توسط ECU کنترل می شوند و خرابی سنسورها مستقیما روی عملکرد موتور تاثیر می گذارد. خرابی سنسور اکسیژن، سنسور مپ یا ماف و سنسور میل سوپاپ باعث ارسال اطلاعات غلط به کامپیوتر خودرو و در نتیجه پاشش اشتباه سوخت و زمان بندی غلط جرقه زنی می شود که نتیجه آن ریپ زدن در زیر بار است.
5. مشکلات مکانیکی موتور
گاهی اوقات مشکل از سیستم های برقی یا سوختی نیست و خود موتور دچار آسیب شده است. تایم نبودن موتور (رد کردن تسمه تایم)، کاهش کمپرس سیلندر به دلیل ضعیف شدن رینگ پیستون یا خرابی واشر سرسیلندر باعث افت توان می شود. همچنین گاهی موتور کاملا سالم است اما پارگی دسته موتور باعث می شود لرزش های طبیعی موتور به اتاق منتقل شود و راننده احساس کند ماشین در حال ریپ زدن است.
راهنمای گام به گام عیب یابی در منزل
قبل از مراجعه به تعمیرگاه و پرداخت هزینه های گزاف برای دیاگ و تعمیرات اساسی، می توانید این موارد را خودتان بررسی کنید:
- بررسی چشمی وایرها: در یک محیط تاریک، کاپوت را بالا بزنید و موتور را روشن کنید. اگر برق دزدی از وایرها را به صورت جرقه های آبی رنگ دیدید، وایرها باید تعویض شوند.
- بررسی شمع ها: با استفاده از آچار شمع، یکی از شمع ها را باز کنید. اگر سر شمع سیاه و دوده زده است، سوخت خام می سوزد. اگر دهانه شمع بیش از حد باز شده است، فیلر آن را تنظیم یا شمع را تعویض کنید.
- بررسی نشتی هوا: در حالی که موتور در حالت درجا کار می کند، با احتیاط کمی اسپری انژکتورشوی یا آب روی اتصالات منیفولد و شلنگ ها بگیرید. اگر دور موتور تغییر کرد، یعنی در آن نقطه نشتی هوا وجود دارد.
- تعویض فیلترها: فیلتر بنزین و فیلتر هوا از ارزان ترین قطعات مصرفی هستند. تعویض به موقع آن ها از بسیاری از مشکلات جلوگیری می کند.
جدول عیب یابی سریع ریپ زدن در دنده 2
| نشانه و حالت | احتمال خرابی قطعه | اقدام فوری |
|---|---|---|
| ریپ زدن همراه با بوی خام سوزی بنزین | شمع، وایر یا کویل | بررسی جرقه و تعویض شمع |
| افت شتاب و پت پت کردن در سربالایی | فیلتر بنزین یا پمپ بنزین | تعویض فیلتر و تست فشار ریل سوخت |
| نوسان دور موتور و خاموش شدن در دنده 2 | استپر موتور، دریچه گاز یا نشتی هوا | شستشوی دریچه گاز و استپر |
| روشن شدن چراغ چک و ریپ زدن مداوم | سنسور اکسیژن، کاتالیزور یا انژکتور | دیاگ زدن و خواندن کد خطا |
| لرزش غیرعادی اتاق بدون افت توان محسوس | دسته موتورهای پاره شده | بررسی فیزیکی دسته موتورها |
به هیچ وجه با ماشینی که در دنده 2 به شدت ریپ می زند و چراغ چک آن چشمک می زند، مسافت طولانی رانندگی نکنید. خام سوزی بنزین به سرعت وارد اگزوز شده و باعث ذوب شدن شبکه های سرامیکی کاتالیزور می شود که قطعه ای بسیار گران قیمت است. همچنین ورود بنزین خام به کارتر روغن، خاصیت روانکاری روغن موتور را از بین برده و می تواند منجر به یاتاقان زدن موتور شود.
پرسش های متداول
آیا رانندگی با ماشینی که ریپ می زند خطرناک است؟
بله، ریپ زدن باعث کاهش کنترل شما روی خودرو در هنگام سبقت یا شتاب گیری می شود. علاوه بر این، خام سوزی می تواند به کاتالیزور، سنسور اکسیژن و خود موتور آسیب های برگشت ناپذیری وارد کند.
آیا بنزین بی کیفیت می تواند باعث ریپ زدن در دنده 2 شود؟
کاملا درست است. بنزین با عدد اکتان پایین یا دارای آب و ناخالصی، در زیر فشار دنده سنگین زودتر دچار خوداشتعالی می شود و کامپیوتر خودرو برای جلوگیری از آسیب به موتور، تایم جرقه را عقب می اندازد که این امر افت توان و ریپ زدن را به همراه دارد.
چرا ماشین فقط وقتی سرد است ریپ می زند و با گرم شدن درست می شود؟
این حالت معمولا نشان دهنده ضعیف شدن کویل یا بالا رفتن مقاومت وایرها است. قطعات برقی وقتی سرد هستند مقاومت متفاوتی دارند و همچنین غلظت روغن موتور در حالت سرد بیشتر است که بار بیشتری روی موتور می اندازد. با گرم شدن خودرو و رقیق شدن روغن، فشار از روی موتور برداشته شده و ریپ زدن موقتا برطرف می شود.
جمع بندی
علت ریپ زدن ماشین در دنده 2 ترکیبی از فشار بالای موتور در دور پایین و وجود یک نقص جزئی در سیستم های احتراق، سوخت رسانی یا هوارسانی است. با انجام سرویس های دوره ای مانند تعویض به موقع شمع و وایر، فیلتر بنزین و فیلتر هوا، می توانید تا حد بسیار زیادی از بروز این مشکل جلوگیری کنید. در صورت بروز این مشکل، ابتدا از ارزان ترین و ساده ترین موارد مانند فیلترها و شمع شروع به عیب یابی کنید و در صورت برطرف نشدن مشکل، برای دیاگ و بررسی سنسورها به یک تنظیم موتور معتبر مراجعه نمایید.