نمونه دادخواست مهر و موم و تحریر ترکه؛ راهنمای کامل حقوقی به همراه فایل ورد

مهر و موم و تحریر ترکه چیست و چه تفاوتی با یکدیگر دارند

پس از فوت هر شخص، اموال، حقوق و دیون او به عنوان ترکه به ورثه منتقل می شود. در برخی موارد، به دلیل وجود اختلاف میان ورثه، غایب بودن برخی از آن ها یا وجود طلبکاران، نیاز به اقدامی فوری برای حفظ اموال تا زمان تعیین تکلیف نهایی وجود دارد. در این شرایط، دو نهاد حقوقی مهر و موم ترکه و تحریر ترکه وارد عمل می شوند.

مهر و موم ترکه به معنای اقدامات فیزیکی و قانونی برای پلمب کردن و حفظ اموال منقول متوفی است تا هیچ یک از اشخاص نتوانند بدون نظارت مرجع قضایی در آن ها تصرف کنند. این اقدام یک اقدام فوری و احتیاطی است. از سوی دیگر، تحریر ترکه به معنای صورت برداری رسمی، فهرست کردن، توصیف و ارزیابی کلیه اموال منقول و غیر منقول و همچنین تعیین دیون متوفی است. تحریر ترکه فرآیندی دقیق تر و جامع تر است که معمولاً پس از مهر و موم یا به صورت مستقل برای شفاف سازی وضعیت مالی متوفی انجام می شود.

اشخاص ذی نفع برای درخواست مهر و موم و تحریر ترکه

طبق مواد ۱۶۷ و ۲۰۷ قانون امور حسبی، هر کسی نمی تواند درخواست مهر و موم یا تحریر ترکه را بدهد. قانونگذار این حق را صرفاً به اشخاصی داده است که نفع قانونی و مستقیم در حفظ اموال متوفی دارند. این اشخاص عبارتند از:

• هر یک از ورثه متوفی یا نماینده قانونی آن ها شامل وکیل، ولی یا قیم.
• موصی له (کسی که متوفی در وصیت نامه بخشی از اموال خود را به او اختصاص داده است)، مشروط بر اینکه وصیت به جزء مشاع شده باشد. اگر وصیت به مال معینی شده باشد، درخواست مهر و موم فقط برای همان مال امکان پذیر است.
• طلبکار متوفی، به شرطی که طلب او مستند به سند رسمی یا حکم قطعی دادگاه باشد و در مقابل طلب خود رهن یا تضمین دیگری نداشته باشد. طلبکار فقط به میزان مبلغ طلب خود می تواند درخواست مهر و موم کند.
• کسی که از طرف متوفی به عنوان وصی برای اداره اموال تعیین شده است.
• دادگاه یا شورای حل اختلاف می تواند به صورت علی الرأس و بدون درخواست اشخاص، در صورتی که از وجود ترکه در محلی اطلاع پیدا کند و بیم حیف و میل آن برود، اقدام به مهر و موم نماید.

مدارک و مستندات لازم برای ثبت دادخواست

برای ثبت دادخواست مهر و موم و تحریر ترکه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، ارائه مدارک زیر الزامی است. نقص در هر یک از این مدارک می تواند منجر به اخطار رفع نقص یا رد درخواست شود:

• تصویر کارت ملی و شناسنامه خواهان (کسی که دادخواست را می دهد).
• تصویر کارت ملی و شناسنامه سایر ورثه (خواندگان دادخواست).
• گواهی فوت متوفی صادره از ثبت احوال.
• گواهی انحصار وراثت صادره از مراجع قضایی (در صورت وجود).
• اسناد و مدارک مثبته برای طلبکاران (مانند سند رسمی یا حکم قطعی) در صورتی که خواهان طلبکار باشد.
• وکالت نامه رسمی در صورتی که درخواست توسط وکیل یا نماینده قانونی تقدیم شود.

نمونه متن کامل دادخواست مهر و موم و تحریر ترکه

در ادامه، یک نمونه متن استاندارد و کامل برای دادخواست مهر و موم و تحریر ترکه آورده شده است. شما می توانید با جایگذاری اطلاعات دقیق خود در بخش های خالی، این متن را در قالب فایل ورد آماده و به مرجع قضایی ارائه دهید.

مراحل رسیدگی به دادخواست در مراجع قضایی

فرآیند رسیدگی به درخواست مهر و موم و تحریر ترکه دارای مراحل مشخصی است که آگاهی از آن ها به تسریع روند پرونده کمک می کند:

1. ثبت دادخواست: مراجعه به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست به همراه پرداخت هزینه دادرسی.
2. ارجاع به مرجع صالح: پرونده به دادگاه صلح یا شورای حل اختلاف محل آخرین اقامتگاه متوفی ارجاع داده می شود.
3. صدور قرار و تعیین وقت: قاضی پس از بررسی اولیه و احراز ذی نفع بودن خواهان، قرار مهر و موم را صادر کرده و وقت رسیدگی نزدیکی تعیین می کند.
4. اجرای قرار و صورت برداری: در روز مقرر، مامور اجرا به همراه خواهان و در صورت امکان خواندگان، در محل اموال حاضر شده و اقدام به فهرست برداری و پلمب اموال منقول می نماید.
5. تنظیم صورتجلسه و رفع مهر و موم: پس از تکمیل تحریر ترکه و مشخص شدن وضعیت اموال، یا با توافق تمام ورثه و یا پس از صدور حکم تقسیم ترکه، قرار رفع مهر و موم صادر می شود.

اموالی که طبق قانون قابلیت مهر و موم ندارند

همه اموال باقی مانده از متوفی را نمی توان مهر و موم کرد. قانونگذار با در نظر گرفتن مصلحت و امکان عملی، موارد زیر را از شمول مهر و موم خارج کرده است:

• اموال غیر منقول: زمین، ساختمان و آپارتمان به دلیل ماهیت ثابت خود، قابلیت جابجایی و پلمب فیزیکی به معنای مرسوم را ندارند، هرچند ممکن است درب ورودی آن ها پلمب شود.
• اساس البیت: لوازم و وسایلی که برای زندگی و معیشت ضروری عیال و اولاد متوفی مورد نیاز است، قابل مهر و موم نیستند تا زندگی آن ها مختل نشود.
• موجودات زنده: احشام و حیواناتی که نگهداری آن ها در یک مکان بسته و پلمب شده امکان پذیر نیست.
• اموال ضایع شدنی: کالاهایی که فاسد شدنی هستند باید فوراً به فروش رسیده و وجوه حاصل از آن در حساب سپرده دادگستری نگهداری شود.
• اموالی که هزینه نگهداری آن ها بیشتر از ارزششان است: مانند برخی ضایعات یا ماشین آلات فرسوده که نگهداری آن ها توجیه اقتصادی ندارد.

تفاوت تحریر ترکه با انحصار وراثت و تقسیم ترکه

بسیاری از افراد این سه مفهوم حقوقی را با یکدیگر اشتباه می گیرند. انحصار وراثت صرفاً فرآیندی است برای مشخص کردن این که چه کسانی ورثه متوفی هستند و سهم هر یک چقدر است، بدون اینکه وارد جزئیات اموال شود. تحریر ترکه، فهرست برداری دقیق از خود اموال و دیون است. تقسیم ترکه نیز مرحله نهایی است که پس از مشخص شدن ورثه و لیست اموال، برای جدا کردن سهم هر یک از ورثه انجام می شود. درخواست همزمان مهر و موم و تحریر ترکه در یک دادخواست، از نظر قانونی بلامانع است و باعث صرفه جویی در زمان می شود.

سوالات متداول