11 کلیشه پرتکرار فیلم های فانتزی که معنای خود را از دست داده اند
![کلیشههای فیلمهای فانتزی](/wp-content/uploads/2023/11/abcmag.ir-0.jpg)
فانتزی همیشه و در انواع رسانه های سرگرمی یک ژانر محبوب بوده است و کودکان و بزرگسالان به یک اندازه از محتوای آن لذت می برند. با وجود فیلم ها و سریال های بیشتری که در سال های اخیر ساخته شده اند، می توان نتیجه گرفت که محبوبیت ژانر فانتزی افزایش چشمگیری داشته است. خواه فیلم «سیاه چاله ها و اژدهایان: شرافت دزدها» ( Dungeons & Dragons: Honor Among Thieves) باشد یا فیلم بسیار محبوب «آواتار؛ راه آب» (Avatar: The Way of Water)، ژانر فانتزی لایه ها و مضامین متعددی را شامل می شود. با این حال، کلیشه های تکراری زیادی در ژانر فانتزی وجود دارد که به دلیل استفاده ی بیش از حد دیگر معنای خود را از دست داده اند. کلیشه های فیلم های فانتزی نه تنها به پیش بینی راحت داستان دامن می زنند، بلکه بر کل تجربه مخاطب در تماشای یک فیلم هم تاثیر منفی می گذارند. این همان مشکلی است که هالیوود در این لحظه که حتی برخی از بلاک باسترهای بالقوه در گیشه شکست می خورند، نمی تواند از عهده آن بربیاید. در ادامه 11 نمونه از کلیشه های فیلم های فانتزی را نام بردیم که حتما شما را هم دل زده کرده اند.
1. یکی از کلیشه های فیلم های فانتزی، حضور یک ارباب شرور با پیروانی است که او را احاطه کرده اند
به نظر می رسد حضور یک ارباب شرور جزو جدایی ناپذیر ژانر فانتزی باشد، چون به ندرت یک فیلم فانتزی محبوب را می توانید پیدا کنید که در آن یک شخصیت شیطانی که توسط پیروان خود احاطه شده به چشم نخورد. حتی تصویری که از این اربابان شیطانی در اکثر فیلم ها نشان داده می شود با هم مشابه است؛ همگی در سرزمین های عجیب و غریب و دور و یا حتی در یک جهان متفاوت زندگی می کنند.
چنین شخصیت هایی معمولا کاملا شیطانی هستند و هیچ سایه خاکستری ندارند. این یک کلیشه بسیار خسته کننده است چرا که کل داستان را قابل پیش بینی می کند و در بیشتر مواقع، مخاطب می تواند حدس بزند که ارباب شرور در پایان فیلم در نهایت شکست خواهد خورد. یکی از معروف ترین نمونه های این کلیشه مربوط به «زیبای خفته» (Sleeping Beauty) است، جایی که ملیفیسنت در قلعه ای واقع در یک کوه زندگی می کند و یک ارتش کامل از مینیون ها او را احاطه کرده است. با این وجود، فیلم لایو اکشن «ملیفیسنت» (Maleficent) با معرفی او به عنوان یک ضدقهرمان، این کلیشه را حذف کرد.
2. فرهنگ و عقاید قرون وسطایی یکی از کلیشه های فیلم های فانتزی است که گاهی حتی در تاریخ و جغرافیای اشتباهی استفاده می شود
به سختی می توان یک فیلم فانتزی را به خاطر آورد که قلعه های بزرگی به سبک اروپایی نداشته و در دوران قرون وسطی اتفاق نیفتاده باشد. حتی فیلم هایی با داستان هایی که مستقیما به اروپا مرتبط نیستند، دنیایی تمام عیار با الهام از اروپا را به تصویر می کشند، که گواه این واقعیت است که ارجاع به قرون وسطی در ژانر فانتزی بیش از حد مورد استفاده قرار گرفته.
«ارباب حلقه ها» (The Lord of the Rings) معروف ترین مجموعه ای است که از این کلیشه استفاده کرده و این روند حتی با برخی از جدیدترین فیلم های منتشر شده مثل «سیاه چاله ها و اژدهایان: شرافت دزدها» همچنان ادامه دارد. به وضوح محیط قرون وسطایی در ژانر فانتزی بیش از حد اشباع شده است، و پروژه های آینده باید موضوعات دیگری را برای ساختن جهانشان بررسی کنند.
365,000
325,710
تومان
365,000
305,800
تومان
3. زبان ساختگی یکی از کلیشه های فیلم های فانتزی است که تاثیرش را از دست داده
گنجاندن زبان های تخیلی در فیلم های فانتزی کاری است که تا حد مرگ انجام شده است. این برای فرنچایزهایی مثل «جنگ ستارگان» (Star Wars)، «پیشتازان فضا» (Star Trek) و «ارباب حلقه ها» عالی عمل کرد. با این حال، حتی برخی از فیلم های جدیدتر مثل «آواتار» هم زبان جدیدی اختراع کرده اند، به ویژه زبان ناوی که نشان می دهد هنوز در ژانر فانتزی، ترفند معرفی زبان های تخیلی و ساختگی رواج دارد. این زبان ها تنها زمانی می توانند مخاطب را جذب کنند که منطق و هدفی پشتشان باشد و صرفا برای افزودن عناصر داستانی به فیلم استفاده نشود.
4. کلیشه نور در برابر تاریکی همیشه در فیلم های فانتزی به چشم می خورد
نور در برابر تاریکی، خوب در برابر شر، یا قهرمان در برابر شرور، یا سمت روشنی که همیشه در پایان فیلم یا فرنچایز برنده می شود، به یک هنجار در ژانر فانتزی تبدیل شده است. هم ادبیات و هم سینما مملو از نمونه هایی است که در آن شخصیت ها یا بسیار خوب و یا کاملا شرورند و بدون هیچ گونه سایه خاکستری نشان داده می شوند.
به عنوان مثال، در «سرگذشت نارنیا: شیر، کمد و جادوگر» (The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe)، اصلان و گروهش گروه خوب ها هستند و با جادوگر سفید می جنگند، اما توضیح بسیار محدودی درباره رفتار جادوگر وجود دارد. با این وجود، این بدان معنا نیست که هر فیلم فانتزی باید از این مضمون پیروی کند، چون فیلم هایی مثل «تخیلات دکتر پارناسوس» (The Imaginarium of Doctor Parnassus) و «سقوط» (The Fall) ثابت کرده اند که مخاطب همچنان می تواند یک ماجراجویی فانتزی را دوست داشته باشد، حتی زمانی که به جای تمرکز بر شخصیت های اصلی، به مضامین طاقت فرسای خوب در برابر بد متمرکز می شوند.
3,320,000
تومان
270,000
202,230
تومان
5. جادو
جادو جزو اصلی ژانر فانتزی است. بیشتر مردم عاشق دیدن عناصر جادویی در فیلم هستند، اما تنها زمانی که به شیوه ای متقاعدکننده و جذاب ارائه شود. اجرای ضعیف جادو در فیلم ها معمولا به انتقاد شدید منتقدان و طرفداران منجر می شود، به خصوص زمانی که فیلم اقتباسی باشد. «آخرین بادافزار» (The Last Airbender) یکی از نمونه های محبوب است که نشان می دهد چگونه ترکیب عناصر جادویی بدون اجرای مناسب می تواند به یک فیلم آسیب برساند.
بسیاری از فیلم های دیگر، مثل راه اندازی مجدد «مومیایی» (The Mummy) در سال 2017 هم سعی کرده اند برای تحت تاثیر قرار دادن تماشاگران، به اجبار جادویی را به داستان خود اضافه کنند، اما چنین تلاش هایی معمولا بی نتیجه می شوند.
6. قهرمان ناخواسته
درگیر شدن یک قهرمان در داستانی که نمی خواهد بخشی از آن باشد، یک داستان رایج است که نه تنها در فیلم های فانتزی، بلکه در ژانرهای مختلف دیگر هم پیدا می شود. چنین شخصیت هایی معمولا بیشتر وقت خود را برای بازگشت به زندگی روزمره صرف می کنند، اما قبل از اینکه بتوانند به عقب برگردند، باید راه سخت و پر فراز و نشیبی را طی کنند.
فرقی نمی کند فرودو در «ارباب حلقه ها» باشد که می خواهد به شایر برگردد اما باید حلقه را نابود کند، یا پونسی ها در «نارنیا» که باید قبل از بازگشت به قلمرو خود جادوگر سفید را شکست دهند، داستان های آن ها به گونه ای شبیه هم است؛ شخصیت ها از توانایی های خود مطمئن نیستند، اما در نهایت قهرمانانی قدرتمند می شوند. از آنجایی که بسیاری از فیلم های کلاسیک قبلا از چنین طرحی استفاده کرده اند، زمان آن فرا رسیده است که فیلم های فانتزی جدید این داستان را کنار بگذارند. در غیر این صورت مخاطب می تواند پیش بینی کند هر بار که شخصیتی برای تبدیل شدن به یک قهرمان مردد است، در نهایت سرنوشتش به قهرمانی و خوش نامی ختم می شود.
7. تازه کار خوش شانس
شکل گیری شخصیت تازه کار خوش شانس در بسیاری از فیلم های فانتزی به شیوه ای مشابه اجرا شده است. معمولا شامل انجام یک فعالیت بسیار پیچیده مثل جادو، بدون داشتن تجربه یا دانش قبلی توسط قهرمان داستان است. در فیلم هایی که قهرمان داستان با کمی تمرین، یک شرور بسیار باتجربه را شکست می دهد هم چنین نوع کلیشه ای یافت می شود.
محبوب ترین نمونه از این نوع کلیشه های فیلم های فانتزی در «جنگ ستارگان: تهدید فانتوم» (Star Wars: Phantom Menace) است، زمانی که آناکین اسکای واکر موفق می شود برای اولین بار با حداکثر کنترل جنگنده ستاره را به پرواز درآورد و در نهایت در نبرد نابو، یک کشتی جنگی بزرگ را نابود می کند. این یک کلیشه است که بیش از حد مورد استفاده قرار می گیرد، چون هر زمان که یک قهرمان در شرایط مرگ و زندگی این چنینی قرار می گیرد، به راحتی می توان حدس زد که به واسطه شانس موفق خواهد شد.
47,000
35,250
تومان
89,000
69,000
تومان
8. نجات دنیا به دست یک نفر
حالا که صنعت سرگرمی در مسیر خلق داستان های منحصربه فرد و لایه ای قرار دارد، به نظر می رسد بهترین زمان برای پذیرش این موضوع است که هیچ کس نمی تواند جهان را نجات دهد. با این حال، شعار «برگزیده» یا «کسی که جهان را نجات می دهد» در سراسر جهان شناخته شده و آشنا است. این یکی از کلیشه های فیلم های فانتزی است که با کلیشه های مختلف دیگر، مثل پیشگویی ها و قدرت های مخفی همراه می شود.
با این حال، از آنجایی که بسیاری از فیلم ها و فرنچایزها، از جمله «هری پاتر» (Harry Potter)، قبلا این مفهوم را به طور کامل اجرا کرده اند، نیازی به تکرار مجدد آن نیست. اعداد ناامیدککنده باکس آفیس فیلم های فانتزی مثل «بازی اندر» (Ender’s Game)، «جوینده» (The Seeker) و «هفتمین پسر» (Seventh Son) نشان می دهد که داستان های نجات دنیا به دست یک نفر مسیر خود را تا حد کمال طی کرده اند.
9. ماموریت ها
اکثر فیلم های فانتزی قهرمان و تعدادی دیگر از شخصیت های فرعی را نشان می دهند که تلاش های مختلفی را برای رسیدن به یک هدف خاص، مثل بازگشت به قلمرو خود انجام می دهند. این ماموریت ها می تواند هر چیزی را شامل شود، از نجات یک فرد، شکست دادن یک شخصیت شیطانی، از بین بردن یک موجود یا یافتن یک شخصیت جادویی.
یکی از موفق ترین فیلم های سال 2023، «فیلم برادران سوپر ماریو» (The Super Mario Bros. Movie)، از این ترفند به روشی هوشمندانه استفاده کرد و به جای طرح سنتی نجات پرنسس، ماریو را نشان می داد که ماموریت های مختلفی را برای پیوستن به برادرش لوئیجی برعهده می گرفت. با این حال، بسیاری از فیلم ها، مثل «قطب نمای طلایی» (The Golden Compass) و «سیاه چال ها و اژدهایان» (2000)، اجرای ضعیفی در رابطه با ماموریت ها داشتند، به همین خاطر هم تماشاگران و هم منتقدان به یک اندازه از آن ها خسته شدند.
10. وارث مخفی
فیلم های فانتزی تمایل دارند که افراد معمولا یتیم از خانواده های سطح پایین را به قهرمان داستان تبدیل کنند و در نهایت نشان دهند که آن ها در واقع به یک خانواده سلطنتی تعلق دارند و وارث قانونی یک تاج و تخت یا یک پادشاهی کامل در قلمروی دیگر هستند.
«سرگذشت نارنیا: شیر، کمد و جادوگر» با معرفی یک پیشگویی مبنی بر اینکه حکومت پونسی ها می تواند به سلطنت جادوگر در قلمرو اش پایان دهد، از چنین کلیشه ای استفاده کرد. از آنجایی که چنین طرحی قبلا توسط بسیاری از فیلم ها به خوبی اجرا شده است، وقت آن است که این یکی از کلیشه های فیلم های فانتزی خط بخورد!
11. موجودات خیالی با فرهنگ های یک پارچه
اکثر فیلم های فانتزی در معرفی موجودات عجیب و غریب و جا دادن آن ها در روایت بسیار خوب عمل می کنند. با این حال، این موجودات و نژادها اغلب فرهنگ های یکپارچه ای دارند، که به نظر نکته ی قابل توجهی نیست، چون جهان های فانتزی اگر نگوییم بیشتر از دنیای واقعی، باید تنوع بیشتری داشته باشند.
فیلمسازان با نشان دادن فرهنگ منحصربه فرد موجودات و نژادهای خیالی به راحتی می توانند برای همیشه از شر این کلیشه خلاص شوند. در نهایت هم فیلم های فانتزی با پلان های خاص و غیرقابل پیش بینی قطعا در بین مخاطبان و منتقدان موفق خواهند شد.
منبع: movieweb