بر اساس آخرین بررسی های حقوقی در سال 1404، طرح کاهش ضمانت اجرای کیفری مهریه به 14 سکه اگرچه در مجلس شورای اسلامی تصویب شده، اما با ایراد شورای نگهبان مواجه گردیده و هنوز به قانون لازم الاجرا تبدیل نشده است. بنابراین، سقف فعلی برای حبس و ضمانت اجرای کیفری همان 110 سکه تمام بهار آزادی است. همچنین، شایعات گسترده مربوط به مالیات بر مهریه کاملا نادرست است و مهریه طبق ماده 144 قانون مالیات های مستقیم، به طور کامل از پرداخت هرگونه مالیات معاف می باشد. هزینه ای که گاهی تحت عنوان حق ثبت دریافت می شود، مالیات نبوده و صرفا تعرفه ای قانونی برای ثبت سند در دفترخانه است.
واقعیت طرح مهریه 14 سکه در سال 1404؛ شایعه یا قانون
بسیاری از افراد در فضای مجازی و اخبار با عنوان هایی مانند قانون جدید مهریه 14 سکه مواجه می شوند که باعث نگرانی و سردرگمی زوجین شده است. برای درک صحیح این موضوع، باید تفاوت میان یک طرح یا لایحه با قانون مصوب را بدانیم. طرح کاهش ضمانت اجرای کیفری مهریه به 14 سکه، پیشنهادی بود که در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید. هدف از این طرح، کاهش تعداد زندانیان مهریه و جلوگیری از حبس افرادی بود که توانایی مالی پرداخت مبالغ سنگین را ندارند.
با این حال، این مصوبه برای تبدیل شدن به قانون، نیاز به تایید شورای نگهبان دارد. شورای نگهبان به این بخش از مصوبه ایراد وارد کرده و اعلام داشته است که تعیین یک عدد ثابت مانند 14 سکه برای ضمانت اجرا، نمی تواند جایگزین بررسی واقعی توانایی یا ناتوانی مالی زوج شود. بنابراین، تا زمانی که این ایراد برطرف نشده و قانون به طور رسمی ابلاغ نگردد، این طرح فاقد وجاهت قانونی برای اجرا است. وزیر دادگستری نیز به صراحت اعلام کرده است که مهریه قرار نیست به 14 سکه محدود شود، زیرا مهریه توافق زن و مرد در زمان عقد است و این طرح تنها به مکانیسم ضمانت اجرای کیفری مربوط می شود، نه اصل مبلغ مهریه.
وضعیت فعلی ضمانت اجرای کیفری مهریه (قانون 110 سکه)
در حال حاضر و تا زمان ابلاغ هرگونه قانون جدید، ماده 22 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 کماکان ملاک عمل دادگاه ها و مراجع اجرایی است. بر اساس این ماده، وصول مهریه تا سقف 110 سکه تمام بهار آزادی یا معادل ریالی آن، مشمول مقررات اجرای احکام کیفری می شود.
این بدان معناست که اگر مردی از پرداخت مهریه تا این سقف خودداری کند و نتواند اعسار (نداری) خود را در دادگاه اثبات نماید، با درخواست زوجه، امکان صدور حکم جلب و اعمال ضمانت اجرای کیفری وجود دارد. اما در مورد مازاد بر 110 سکه، زوجه برای مطالبه آن باید از طریق مراجع حقوقی اقدام کند و اثبات نماید که مرد دارای اموال و تمکن مالی کافی برای پرداخت آن بخش از مهریه است. در این حالت، هیچ گونه ضمانت اجرای کیفری یا حبسی برای مرد در نظر گرفته نخواهد شد و پرونده صرفا جنبه حقوقی خواهد داشت.
توجه حقوقی مهم: شایعات مربوط به تغییر ناگهانی قوانین مهریه بسیار رایج است. همواره مبنا، قانون ابلاغ شده در روزنامه رسمی است و تا آن زمان، قوانین قبلی به قوت خود باقی هستند.
رفع یک شایعه بزرگ؛ آیا مالیات بر مهریه در سال 1404 وجود دارد
یکی از پرتکرارترین و گمراه کننده ترین شایعات سال های اخیر، وجود قانونی تحت عنوان مالیات بر مهریه با نرخ های پلکانی است. باید به صراحت اعلام شود که در حال حاضر، هیچ گونه مالیاتی تحت عنوان مالیات بر مهریه در نظام حقوقی و مالیاتی کشور وجود ندارد و دریافت چنین مالیاتی کاملا شایعه است.
طبق ماده 144 قانون مالیات های مستقیم، جهیزیه منقول و مهریه اعم از منقول و غیر منقول، به طور کامل از پرداخت مالیات معاف هستند. سازمان امور مالیاتی کشور نیز بارها این موضوع را تکذیب کرده و اعلام داشته است که مهریه به موجب قانون، معاف از مالیات است. بنابراین، مطالبی که درباره پرداخت 10، 20 یا 30 درصد مالیات بر مهریه های بالا منتشر می شود، فاقد هرگونه پایه و اساس قانونی بوده و صرفا برای جذب مخاطب تولید شده اند.
حق ثبت مهریه در سال 1404؛ تفاوت آن با مالیات
آنچه که گاهی به اشتباه به عنوان مالیات مهریه معرفی می شود، در واقع حق ثبت مهریه است. حق ثبت، وجهی است که بر اساس تعرفه های مصوب قوه قضاییه، هنگام ثبت رسمی مهریه در دفاتر اسناد رسمی یا هنگام ثبت دادخواست مطالبه مهریه دریافت می شود.
این هزینه برای پوشش خدمات اداری و ثبتی است و ماهیت مالیاتی ندارد. میزان حق ثبت بر اساس ارزش روز سکه یا مال مورد مهریه و طبق جداول تعرفه قانونی محاسبه می گردد. پرداخت این هزینه بر عهده متقاضی ثبت (معمولا مرد در زمان عقد یا زوجه در زمان مطالبه) است و ربطی به شایعات مالیات بر مهریه ندارد.
عطف به ماسبق شدن قوانین مهریه؛ تکلیف عقدنامه های قدیمی چیست
یکی از دغدغه های اصلی افرادی که در سال های گذشته ازدواج کرده اند، این است که آیا قوانین جدید (مانند طرح 14 سکه) شامل حال آن ها نیز می شود یا خیر. در حقوق ایران، یک اصل بنیادین به نام اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین وجود دارد.
بر اساس این اصل، قوانین جدید تنها بر روابط و وقایعی که پس از تصویب و اجرای آن ها رخ می دهند اثر می گذارند و نمی توانند توافق های قانونی گذشته را تغییر دهند. بنابراین، اگر طرح 14 سکه نیز در آینده به قانون قطعی تبدیل شود، به احتمال بسیار زیاد فقط شامل ازدواج هایی خواهد شد که پس از تاریخ لازم الاجرا شدن آن ثبت می شوند. برای عقدنامه های قدیمی، همان قوانین زمان عقد (مانند سقف 110 سکه برای ضمانت کیفری) ملاک عمل خواهد بود، مگر اینکه در متن قانون جدید به صراحت ذکر شود که این قانون شامل موارد گذشته نیز می گردد که چنین رویه ای در حقوق ایران بسیار نادر است.
راهنمای عملی و حقوقی برای زوجین در سال 1404
برای پیشگیری از مشکلات حقوقی و مالی در آینده، رعایت نکات زیر برای زوجین توصیه می شود:
- آگاهی از قوانین: قبل از ثبت عقد، هر دو طرف باید با قوانین جاری مهریه، تفاوت ضمانت اجرای کیفری و حقوقی، و نحوه محاسبه حق ثبت آشنا شوند.
- تعیین مهریه متعارف: تعیین مهریه های بسیار سنگین و غیرواقعی، نه تنها پشتوانه امنیتی ایجاد نمی کند، بلکه در صورت بروز اختلاف، فرآیند رسیدگی را پیچیده کرده و ممکن است منجر به حبس زوج و فروپاشی کامل امکان سازش شود.
- اقدام به موقع برای اعسار: اگر مردی به هر دلیلی قادر به پرداخت یکجای مهریه نیست، باید بلافاصله پس از مطالبه، دادخواست اعسار و تقسیط مهریه را به دادگاه ارائه دهد. ارائه لیست کامل اموال و شهود معتبر برای اثبات ناتوانی مالی، از صدور حکم جلب جلوگیری می کند.
- اولویت دادن به سازش: در صورت بروز اختلاف، مراجعه به مشاوران خانواده و تلاش برای توافق دوجانبه، همواره سریع تر، کم هزینه تر و کم آسیب تر از طی کردن مراحل طولانی دادرسی در دادگاه است.
جدول مقایسه ضمانت اجرای کیفری و حقوقی مهریه
| محدوده مهریه | نوع ضمانت اجرا | توضیحات حقوقی |
|---|---|---|
| تا 110 سکه تمام بهار آزادی | کیفری و حقوقی | در صورت عدم پرداخت و عدم اثبات اعسار توسط مرد، امکان صدور حکم جلب و زندان وجود دارد. |
| مازاد بر 110 سکه | صرفا حقوقی | زوجه باید تمکن مالی مرد را اثبات کند. هیچ گونه حکم جلب یا حبسی برای این بخش صادر نمی شود. |
سوالات متداول
آیا قانون مهریه 14 سکه در سال 1404 اجرایی شده است
خیر، این طرح اگرچه در مجلس تصویب شده، اما با ایراد شورای نگهبان مواجه شده و هنوز به قانون لازم الاجرا تبدیل نگردیده است. بنابراین، قانون فعلی همان 110 سکه است.
آیا به مهریه مالیات تعلق می گیرد
خیر، طبق ماده 144 قانون مالیات های مستقیم، مهریه به طور کامل از پرداخت هرگونه مالیات معاف است و شایعات مربوط به مالیات پلکانی مهریه صحت ندارد.
تفاوت حق ثبت مهریه با مالیات چیست
حق ثبت، تعرفه ای است که بابت خدمات ثبتی دفترخانه یا دادگاه دریافت می شود و ماهیت مالیاتی ندارد، در حالی که مالیات مبلغی است که به درآمد دولت افزوده می شود و مهریه از آن معاف است.
اگر مهریه من بیشتر از 110 سکه باشد چه باید کرد
برای مازاد بر 110 سکه، شما می توانید از طریق دادگاه حقوقی اقدام به مطالبه نمایید، اما باید اموال و دارایی های مرد را به دادگاه معرفی کنید تا تمکن مالی او اثبات شود. در این حالت حکم جلب صادر نمی گردد.